No.261 จำได้

No. 261

จำได้

Lisa Genova นักประสาทวิทยาจากฮาร์วาด นักเขียนหนังสือขายดี(Still Alice) ได้เล่าเรื่อง “ความจำ” ซึ่งสามารถเข้าใจและนำไปใช้ได้ในชีวิตจริง

ขบวนการสร้างความจำ มี 2 ขั้นตอน

1. ใส่ข้อมูล(Encoding): เราตั้งใจรับข้อมูลจากภายนอกผ่านอายตนะเข้าสู่สมองส่วน prefrontal cortex

2. รวบรวมบันทึกข้อมูล(Consolidation): เก็บเข้าสู่สมองส่วน hippocampus

ความจำมี 3 ชนิด

1. Semantic memory: ความจำเกิดจากพฤติกรรมซำ้ๆ

2. Episodic memory: ความทรงจำในอดีตที่เกิดจากเหตุการณ์ที่มีผลกระทบต่อจิตใจ

3. Muscle memory: ความจำที่เกิดจากการใช้กล้ามเนื้อมัดนั้นๆเคลื่อนไหวแบบเดิมซ้ำๆ ซึ่งจะถูกบันทึกที่ motor cortex (ไม่ใช่ hippocampus)

# ความทรงจำในอดีต Episodic memory สามารถผิดพลาดคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงได้ จากขบวนการรับข้อมูลที่ไม่เที่ยงตรง และการเก็บบันทึกข้อมูลที่มีอคติ

# เรายังมีหน่วยความจำเฉพาะงาน(working memory) ช่วยให้เราใช้ความจำเฉพาะเวลาทำงาน และเมื่อหมดความจำเป็นที่ต้องใช้ ความจำนั้นก็จะถูกลบไป

# ความจำไปข้างหน้า(prospective memory) หมายถึงความจำที่จะทำบางสิ่งบางอย่างในเวลาข้างหน้า ซึ่งเป็นความจำที่วางใจไม่ได้ เพราะมักจะลืมได้บ่อย ดังนั้นจึงต้องใช้เครื่องมือช่วยเตือนความจำด้วยการจดบันทึก หรือเตรียมการณ์ไว้ล่วงหน้า เช่น checklists, to-do list, calendar, program, computer ฯลฯ

# เราจะจดจำได้ดีถ้าข้อมูลนั้นมีความหมาย น่าสนใจ เป็นเรื่องราว ผ่านหลายระบบประสาทสัมผัส-ภาพ เสียง กลิ่น รส สัมผัส

# เมื่อเข้าวัยชรา ความจำก็จะเริ่มถดถอย แต่การใช้ชีวิตอย่างมีสุขภาพดีและมีความสุข เช่น อาหารดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนเพียงพอ ไม่เครียด เรียนรู้และหาประสบการณ์ใหม่ๆ มีสังคม ทำงานและใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย ฝึกเจริญสติ สมาธิ เมตตากรุณา เข้าใจโลกตามความเป็นจริง สิ่งเหล่านี้ก็จะช่วยให้สมองทำงานได้ดีขึ้น ความจำเสื่อมช้าลง

เพื่อนๆที่เข้าวัยสว ถ้าไม่อยากเจอภาวะความจำถดถอย ต้องเริ่มปรับปรุงเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้ชีวิตเสียตั้งแต่ตอนนี้เลยนะครับ

รักจากหมอคิม

25 มกราคม 2565

#จำได้